Tworzenie i edycja tabel
Najnowsze wersje programw odczytujcych ekran coraz lepiej wsppracuj z programem Microsoft Word. Jest to szczeglnie zauwaalne podczas pracy z tabelami. Dziki temu duo atwiej je tworzy i edytowa. Opisz dwa sposoby tworzenia nowej tabeli. W pierwszym z nich bdziemy najpierw projektowa pust tabel, a pniej wypenia j treci, a w drugim odwrotnie, najpierw wpiszemy do dokumentu zawarto, a nastpnie akapity z tekstem zamienimy w tabel. 
Wikszo polece, ktrych bdziemy uywa w tej czci, znajduje si w menu Tabela. Aby utworzy now pust tabel, w miejscu, w ktrym aktualnie znajduje si kursor, wybieramy Wstaw z menu Tabela. Po jego rozwiniciu dostpnych jest kilka polece, midzy innymi Wstaw.... Wybieramy je i na ekranie wywietli si okno dialogowe Wstawianie tabeli. Za jego pomoc ustalamy pocztkowy ksztat projektowanej wanie tabeli. W grupie kontrolek dotyczcych rozmiaru tabeli w dwch polach edycyjnych ustalamy liczb wierszy i kolumn. Mona tam wpisa podan warto lub zmieni istniejc strzakami gra/d. Najlepiej przed wstawieniem tabeli zaplanowa, jak tre pniej do niej wpiszemy, aby liczba podanych teraz kolumn i wierszy pasowaa do zawartoci. Nowo tworzona tabela bdzie rozpoczyna si dokadnie w miejscu, w ktrym teraz jest kursor. Najlepiej umieszcza go w nowym pustym akapicie. W oknie do wstawiania tabeli musimy jeszcze wybra opcj podziau na kolumny. Moemy wybra jedn z trzech nastpujcych opcji: Staa szeroko kolumn, Autodopasowanie do zawartoci i Autodopasowanie do okna. Wybr pierwszej opcji spowoduje utworzenie kolumn o podanej szerokoci, kada bdzie identycznych rozmiarw. Autodopasowanie do zawartoci spowoduje wstawienie podanej wyej liczby kolumn i wierszy, z tym e kolumny bd takiej szerokoci, aby zmiecia si wpisana do komrek tre. Pamitajmy, e caa kolumna musi mie tak sam szeroko. Komrka, w ktrej jest najduszy wpis, bdzie decydowa o szerokoci caej kolumny. Gdy tabela jest pusta, wszystkie kolumny maj minimaln szeroko i rozszerzaj si podczas wpisywania tekstu do komrek. Jest to bardzo wygodne, gdy nie mamy podgldu ekranu i chcemy, aby kolumny nie byy zbyt szerokie i zajmoway tyle miejsca, ile potrzebna. Wybr trzeciej opcji spowoduje wstawienie tabeli o maksymalnej szerokoci, czyli od koca lewego do pocztku prawego marginesu strony. Przy zachowaniu standardowych ustawie strony o pionowej orientacji i formatu A4 bdzie to 16 centymetrw. Przestrze ta zostanie podzielona na rwnej szerokoci kolumny. Szeroko poszczeglnych kolumn i ich waciwoci mona oczywicie pniej modyfikowa. W oknie wstawiania tabeli dostpny jest jeszcze przycisk autoformatowania. Zmian wygldu tabeli zajmiemy si jednak pniej. Teraz moemy ju przej do przycisku OK i wstawi now pust tabel. 
Zasady poruszania si kursorem po tabeli s nieco inne ni po zwykym akapicie. Przechodzc do tabeli, ustawimy si w pierwszej komrce, czyli w pierwszym wierszu i pierwszej kolumnie. Aby przeskoczy do komrki ssiedniej, znajdujcej si po prawej stronie, wystarczy nacisn klawisz Tab. Kade kolejne nacinicie tego klawisza przeniesie kursor do nastpnej komrki w prawo, a gdy dojdziemy do ostatniej komrki w wierszu, kursor przeskoczy do pierwszej komrki w wierszu poniej. Jeeli okae si, e jest to ostatnia komrka w ostatnim wierszu, to nacinicie tabulatora spowoduje dodanie nowego pustego wiersza na kocu tabeli. Mona w ten sposb bardzo atwo wstawia nowe wiersze. Kombinacja klawiszy Shift+Tab przemieszcza kursor w odwrotnym kierunku, czyli od prawej do lewej, a gdy dojdziemy do pocztku wiersza, przeskoczy do ostatniej komrki wiersza poprzedniego. Gdy kursor bdzie w pierwszej komrce, to Shift+Tab nie spowoduje adnego dziaania. Gdy kursor znajduje si w komrce, moemy przystpi do wpisywania tekstu. Zasady obowizujce w tabeli s identyczne jak w zwykym akapicie z t rnic, e nie moemy uywa tabulatora, bo przenosi on kursor do innej komrki. Wicej o dodawaniu nowych wierszy i kolumn wewntrz tabeli oraz o ich usuwaniu napisz dalej w tej czci, a teraz przejd do drugiego sposobu tworzenia nowej tabeli. 
Jak wspomniaem wyej, najpierw wprowadzimy tekst, ktry ma by umieszczony w tabeli, a pniej wywoamy polecenie, ktre midzy innymi j wstawi. Bdzie to znajdujce si w grnym menu Tabela, w rozwijanym w prawo menu Konwertuj, polecenie Przekszta tekst na tabel. Zanim go uyjemy musimy wpisa tekst zgodnie z nastpujcymi zasadami. Kady wiersz przyszej tabeli bdzie umieszczony w jednym akapicie, a przysze komrki oddzielimy jednym z dopuszczalnych separatorw, mog to by np. tabulatory, przecinki czy redniki. Przykadowa zawarto tekstu, ktry bdziemy przeksztaca w tabel, moe wyglda nastpujco: 
Lp;Imie;Nazwisko
1;Juliusz;Sowacki
2;Adam;Mickiewicz
Przysza tabela bdzie skada si z trzech wierszy, bo w tekcie s trzy akapity, a kady z wierszy bdzie zawiera po trzy komrki, powstan wic trzy kolumny. W pierwszym wierszu nagwkowym program wstawi etykiety kolumn, a w dwch pozostaych tekst z drugiego i trzeciego akapitu. Naley pamita, e liczba znakw dzielcych wiersz na komrki, czyli separatorw, powinna by taka sama w kadym akapicie. Aby przeksztaci znajdujcy si wyej fragment tekstu w tabel, wystarczy go zaznaczy i uruchomi polecenie Przekszta tekst na tabel. Na ekranie otworzy si okno dialogowe troch zblione do opisanego wyej. Potwierdzimy na nim liczb kolumn i wierszy w tworzonej wanie tabeli, wybierzemy sposb podziau na kolumny i dopasowania ich szerokoci. Dodatkowym elementem tego okna bdzie wybr separatora. Program sam rozpozna uyte znaki. Moemy wybra inne, jeli nieprawidowo zostan rozpoznane. Po wybraniu przycisku OK otrzymamy tabel z wpisan wczeniej zawartoci w miejscu zaznaczonego tekstu. Z tak utworzon tabel moemy pracowa w identyczny sposb jak z kad inn. Konwersja przygotowanego wczeniej tekstu na tabel moe by szczeglnie przydatna dla osb korzystajcych z nieco starszych wersji programw odczytujcych ekran, ktre niezbyt dobrze radziy sobie z udwikowieniem nawigacji po tabelach. 
Opisz teraz kilka przydatnych polece umoliwiajcych modyfikowanie wygldu i zawartoci istniejcej ju tabeli. Wspomniane wyej Wstaw w menu Tabela zawiera jeszcze kilka polece. Moemy wstawi nowy wiersz, kolumn lub pojedyncz komrk. Zarwno wiersz, jak i kolumna bd wstawiane powyej lub poniej miejsca, w ktrym aktualnie znajduje si kursor. Usuwanie pojedynczych kolumn czy wierszy jest rwnie atwe, wystarczy ustawi kursor w odpowiednim miejscu i wybra z menu Tabela  Usu polecenie Kolumny lub Wiersze. Usuwany jest cay wiersz lub caa kolumna wraz z zawartoci. Bez podgldu ekranu duo trudniej pracuje si na bardziej skomplikowanych tabelach posiadajcych komrki czone lub podzielone. Optymalnie byoby tak projektowa swoje tabele, aby wszystkie komrki w danej kolumnie miay tak sam szeroko, a w wierszach nie byy podzielone w poziomie. Ciekawym rozwizaniem dla niewidomych uytkownikw, ktrzy nie lubi pracowa na tabelach, s funkcje konwersji z i na tekst. Przeksztacenie z tekstu na tabel opisaem wyej. Aby zmodyfikowa zawarto istniejcej tabeli, mona j przekonwertowa na tekst, ktry w kadym akapicie bdzie zawiera jeden wiersz tabeli, a poszczeglne komrki w wierszu bd oddzielone wybranym znakiem  separatorem. Aby to wykona, po ustawieniu kursora wewntrz tabeli wybieramy z menu Tabela  Konwertuj polecenie Przekszta tabel na tekst... i w wywietlonym oknie dialogowym wskazujemy jedn z opcji, jakiego separatora chcemy uy. Domylnie ustawiony bdzie znak tabulacji, ale mona wybra inny. Na koniec naciskamy OK i w dokumencie zamiast tabeli pojawi si odpowiednio podzielony tekst. Po dokonaniu stosownych zmian moemy przeksztaci go w tabel. Naley tylko uwaa, bo moemy w takiej sytuacji straci formatowanie. 
Teraz krtko opisz podstawy formatowania tabel. Nieco rni si ono od formatowania zwykego akapitu. Wygld poszczeglnych znakw wpisanych do komrek mona oczywicie modyfikowa w identyczny sposb jak opisaem to wyej, w czci o formatowaniu znakw. Wyrwnanie tekstu w komrce mona te ustawia analogicznie jak w akapicie. Aby w peni sformatowa wstawion do dokumentu tabel, naleaoby uy dwch polece Waciwoci... i Autoformatowanie tabeli... znajdujcych si w menu Tabela. Opisywanie ich rozpoczn od Waciwoci.... Okienko dialogowe, ktre wywietli si po wybraniu tego polecenia, ma cztery zakadki: Tabela, Wiersz, Kolumna i Komrka. Pierwsza zakadka umoliwia zmian parametrw caej tabeli. Po oznaczeniu pola wyboru Preferowana szeroko uaktywni si pole edycyjne, w ktrym moemy wpisa lub wskaza strzakami gra/d, jakiej szerokoci ma by wybrana tabela. W kolejnej kontrolce, czyli licie rozwijanej, mamy moliwo wyboru jednostek, w jakich bdzie mierzona szeroko. Nastpna grupa opcji to wyrwnanie, czyli pooenie caej tabeli w poziomie. Dziaa to podobnie jak wyrwnanie akapitu, z tym e przesuwana jest caa tabela. Zwikszenie wcicia z lewej powoduje przesunicie tabeli w prawo, od lewego marginesu. Nastpna grupa opcji to Zawijanie tekstu. Dopuszczalne s dwa warianty, brak zawijania i otaczanie wokoo tabeli tekstem. Wybr drugiego z nich umoliwi efektowne wkomponowanie tabeli w akapit z tekstem. Ma to tylko jedn wad: jest mao czytelne dla programw odczytujcych ekran. Jeeli dokument z tabel redaguje osoba niewidoma, to lepiej, aby by on w caoci czytelny przy uyciu programw udwikowiajcych, wybieramy wic pierwsz opcj. Teraz zajmiemy si obramowaniem i cieniowaniem. Opcje z tym zwizane znajduj si pod przyciskiem Obramowanie i cieniowanie. Po jego wybraniu otworzy si okno dialogowe. To samo okienko jest dostpne pod tym samym poleceniem w grnym menu Format. Na zakadce Obramowanie moemy tutaj wybra opcje pionowych i poziomych obramowa poszczeglnych komrek i caej tabeli. W grupie kontrolek Ustawienia moemy wybra jeden ze schematw: brak, ramka, wszystko, siatka i niestandardowe. Ramka wcza tylko zewntrzne krawdzie caej tabeli, a linie pomidzy poszczeglnymi komrkami bd niewidoczne. Natomiast opcja wszystko wcza zarwno zewntrzne, jak i wewntrzne linie. Po wybraniu jednej z opcji, naciskajc klawisz Tab, moemy sprawdzi, ktra z linii jest wczona. Kada z nich jest przypisana do oddzielnego przycisku, a kady z nich niezalenie moe by wczony lub wyczony. Naciskajc klawisz Enter, mona zmieni stan poszczeglnych przyciskw. Na omawianej zakadce moemy take zmodyfikowa grubo uytych linii i ich kolor. Bez podgldu wydruku nie warto zbytnio eksperymentowa z tymi ustawieniami, bo mona pogorszy czytelno i przejrzysto tabeli. Kolory ta komrek tabeli mona zmienia na zakadce Cieniowanie.
Zatrzymajmy si teraz na chwil przy funkcji autoformatowania tabeli. Jest to pewne uatwienie polegajce na zastosowaniu do naszej tabeli gotowego schematu wygldu. Mamy do dyspozycji pewien zbir takich schematw, zwanych w programie stylami, o rnorodnych kolorach ramek, ta, krojw czy rozmiarw czcionek. Funkcja ta jest dostpna w grnym menu Tabela pod poleceniem Autoformatowanie tabeli.... Za pomoc tego okienka moemy take tworzy wasne style. Trudno bez podgldu wybra odpowiadajcy nam styl. Funkcja ta moe by duym uatwieniem dla osb sabowidzcych. 
Pewne funkcje zwizane z tworzeniem i edytowaniem tabel w programie Microsoft Word s niedostpne lub mao przyjazne dla osb niewidomych czy sabowidzcych. W tej czci opisaem tylko wybrane, optymalne dla uytkownikw posugujcych si oprogramowaniem do odczytu ekranu mow syntetyczn. 